Menu

09.၉။ သတင်းအရင်းအမြစ်များ

စာဖတ်သူများကို သတင်းအချက်အလက်ကောင်းစွာ ပေးနိုင်ဖို့ရာအတွက်ဆိုလျှင် မိမိကိုယ်တိုင်ကလည်း သတင်းအကြောင်းအရာ အချက်အလက်များကို ပြည့်ပြည့်စုံစုံ သိထားဖို့ရန် လိုအပ်ပါတယ်။ စာနယ်ဇင်းသတင်းထောက်တစ်ဦးအနေဖြင့် မှားယွင်းလွဲချော်နေသော မဟုတ်မဟတ် သတင်းများနှင့် တကယ့် သတင်းအမှန်တွေကို ခွဲထုတ်နိုင်ရန်၊ အမှန်အကန် သတင်းအချက်အလက်များကိုသာ ဖြန့်ဝေနိုင်ရန် အတွက်အထောက်အကူ ဖြစ်စေမည့် စိတ်ချယုံကြည်ရသော သတင်းအရင်းအမြစ်များ လိုအပ်ပါတယ်။ သို့သော် သတင်းအရင်းအမြစ်များကို မှန်ကန်စွာ အသုံးချတတ်ခြင်းတွင် သတိရှိခြင်းနှင့် အကြောင်းအရာအချက်အလက်များကို ခွဲခြား စိတ်ဖြာပေးနိုင်သော နည်းစနစ်ကျနသော ဆောင်ရွက်မှု အဆင့်ဆင့်တို့ ရှိရန်လိုအပ်ပါသည်။

သတင်းအရင်းအမြစ် အမျိုးအစား(၄)ခု ရှိပါသည်။

၁။ ဌာနဆိုင်ရာသတင်းအရင်းအမြစ်များ

ဌာနဆိုင်ရာသတင်းအရင်းအမြစ်များဆိုသည်မှာ အစိုးရ၊ ဝန်ကြီးဌာနများ၊ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးများ

အစရှိသော အာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းများမှလာသော သတင်းအချက်အလက်များ ဖြစ်ပါတယ်။ အားသာချက်မှာအသေးစိတ်စာရင်းနှင့်တကွ စနစ်တကျ ရေးသားထားသည့် တရားဝင်သတင်းများ ဖြစ်နေခြင်း ပါပဲ။သတင်းထောက်တစ်ဦးအနေဖြင့် ကိုယ်ပိုင်လိပ်စာ စာအုပ်ထဲတွင် ပြောရေးဆိုခွင့်ရ ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ ၏ရာထူးအသီးသီး (ပြောရေးဆုိခွင့်ရှိသူ ၊ ပြန်ကြားရေးအရာရှိများ၊ …) နှင့်တကွ ဆက်သွယ်နိုင်မည့်လိပ်စာများရှိထားရမည် ဆိုသည့်အချက်မှာ အလွန်ပင်အရေးကြီးသော အချက်တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ ၎င်းတို့ကို စာရင်းပြုစုထားရှိပြီး ထိုပုဂ္ဂိုလ်များစတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်သော အချိန်မှစပြီး စာနယ်ဇင်းမီဒီယာဘက်မှဆက်သွယ်မေးမြန်းခြင်းကိုလက်ခံနိုင်သောအချိန်တွင် ဖုန်းခေါ်ခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ တိုက်ရိုက် စာရေးသားတွေ့ဆုံ ပြောဆို၍ သော်လည်းကောင်း ဆက်သွယ်ရမည်။

၂။ ကြားခံသတင်းအရင်းအမြစ်များ

ကြားခံနယ် သတင်းအရင်းအမြစ်များ ဆိုသည်မှာ အသင်းအဖွဲ့များ၊ အတတ်ပညာပိုင်း ဆိုင်ရာ

ကျွမ်းကျင် အဖွဲ့အစည်းများ၊ နိုင်ငံရေးပါတီများ၊ သမဂ္ဂများ အစရှိသော တရားဝင်လူမှုအဖွဲ့အစည်း

တစ်ခုမှရရှိသော သတင်းများ ဖြစ်ပါတယ်။ အားသာချက်မှာ အတည် မပြုရသေးသော သတင်း အချက်

အလက်များကို ရှာဖွေရယူပေးနိုင်သော အတိုက်အခံ အင်အားစုများ အဖြစ် ရပ်တည်နေခြင်းပင် ဖြစ်ပါတယ်။ထိုအသင်း အဖွဲ့များနှင့် ပူးပေါင်း၍ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု ရှိသော ဆက်ဆံရေးတစ်ခုကို အချိန်ယူ ဖန်းတီးခြင်းဖြင့် သတင်းထောက်တစ်ဦးအနေနဲ့ ရှင်းလင်းပြတ်သားမှုရှိသော ဖြည့်စွက် သတင်းများကို ရယူနိုင်ပါတယ်။ အပြန်အလှန်တွေ့ဆုံမေးမြန်း၍ သတင်းရနိုင်သော ပုဂ္ဂိုလ်များကို စာရင်း ပြုစုထားပြီး သူတို့တွေနဲ့ အကျွမ်းတဝင် ရင်းနှီးမှုရအောင် ချဉ်းကပ်ထားရပါမယ်။

ထိရောက်မှုရှိသောလမ်းစဉ် – တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုမှု

ဌာနဆိုင်ရာ သတင်းအရင်းအမြစ်များ၊ ကြားခံနယ် သတင်းအရင်းအမြစ်နှင့် ဆက်ဆံရသည့်အခါ

သတင်းထောက်တစ်ဦးအနေဖြင့် မိမိ၏ လုပ်ဆောင်ရမည့် အပိုင်းကဏ္ဍနှင့် ပတ်သက်၍ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း

ဖြစ်အောင် ဆောင်ရွက်ထားရမည်။ အစိုးရဌာနဆိုင်ရာ ရုံးမျာသို့ ဝင်ထွက်သွားလာရသည့် အခြေအနေမျိုး တွင်သတင်းထောက်တစ်ဦးအနေဖြင့် မိမိအတွက်သော်လည်းကောင်း၊ မိမိနှင့်တွဲဖက်လုပ်ကိုင်ရမည့်သူများ

အတွက်သော်လည်းကောင်း၊ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုစာ တောင်းခံထားသင့်ပါသည်။ အာဏာပိုင်အစိုးရ

ဌာနများနှင့် လူမှုအဖွဲ့အစည်းများအနေဖြင့် သတင်းမီဒီယာဘက်မှ ကိုယ်စားပြု လာရောက်မည့်သူများ ထဲတွင်တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုခြင်းခံထားရသော သူများနှင့်သာ အဆက်အဆံ ပြုလိုကြသည်။ သို့မှသာ နှစ်ဦးနှစ်ဖက် အပြန်အလှန် ထိတွေ့ ဆက်ဆံရာတွင် ပို၍ အဆင်ပြေ လွယ်ကူစေလိမ့်မည် ဖြစ်သည်။

တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုတောင်းခံလွှာပုံစံ – “ သို့ … ဝန်ကြီးခင်ဗျာ ။ ။ ယနေ့မှစ၍ ကျွန်ုပ်တို့နှင့်

သက်ဆိုင်ရာဌာန အသီးသီး၏ အလုပ်သဘောဆက်ဆံရေးကို ပိုမိုတိုးတက် ကောင်းမွန်စေရန် နှင့်

ကျွန်ုပ်တို့ဘက်မှ ဝန်ကြီးဌာနများ၏ လုပ်ငန်းပ်ိုင်းဆိုင်ရာ သတင်း အချက်အလက်များကို ပြည်သူလူထုဆီသို့

အရောက် ပို့ဆောင်နိုင်ရေးအတွက် တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက် မည့် ………. နှင့် …… တို့ နှစ်ဦးကို တာဝန်ခန့်အပ်ထားသည့်အကြောင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ကျွန်ုပ်တို့ဘက်မှ တလေးတစား အသိပေးအပ်ပါသည် ခင်ဗျား။” ကြားခံနယ် သတင်းအရင်းအမြစ်များ (လူမှုရေးအဖွဲ့အစည်းများ၊ နိုင်ငံရေးပါတီများ၊ သမဂ္ဂများ)နှင့် ဆက်ဆံရမည့် အခြေအနေမျိုးတွင် သတင်းထောက်အနေနဲ့ ယေဘုယျအားဖြင့်တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုစာများလိုအပ်လှသည်တော့ မဟုတ်ပါ။ အဓိက အရေးကြီးသည့် အချက်မှာ နှစ်ဦးနှစ်ဖက် အပြန်အလှန် လေးစားမှုရှိရန်၊ ရရှိထားသော သတင်းအချက်အလက်နှင့် ပတ်သက်၍ အမည်ထုတ်ဖော် ခြင်း မရှိသောဆက်ဆံရေးမျိုးဖြစ်ရန် ၊ အစိုးရနှင့် လုပ်ငန်းပိုင်းဆိုင်ရာ အကြီးအကဲများသိရှိထားခြင်း မရှိသောသတင်းများ ရေးသားမှုအပိုင်း တွင် အပြန်အလှန်သဘောတုညီမှုရှိရန် စသည့်အချက်များ ဖြစ်သည်။

၃။ သီးသန့်ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆိုင်ရာများမှ သတင်းအရင်းအမြစ်များ

သတင်းထောက်တစ်ဦး၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်နှင့် ပရော်ဖက်ရှင်နယ်ဆန်မှု ဘောင်ထဲမှနေ၍ သိုသိုသိပ်သိပ် နှင့်

လျှို့ဝှက်အပ်သော သတင်းအရင်းအမြစ်များ ဖြစ်ကြသည်။ သတင်းထောက်တစ်ဦးအနေဖြင့် မိမိနှင့်

ဆက်ဆံရမည့်သူ၏ ယုံကြည်မှုကို လုပ်ငန်းသဘောနှင့် ကျင့်ဝတ်ဘောင်ထဲမှ အရယူ၍ ၎င်းသူထံမှ

လျှို့ဝှက်သော သတင်းအကြောင်းအရာများကို ရယူနိုင်မည် ဖြစ်ည်။ သတင်းထောက်ဘက်မှ ထိုသူတို့၏

ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ အချက်အလက်များ၊ မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်းနှင့် ၎င်းတို့၏ရာထူး စသည့်

အကြောင်းအရာများကိုပါ တခြားမည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်ကိုမှ ပြောကြားခွင့် မရှိပါ။ ရရှိလာသည့် သတင်း အချက်အလက်များနှင့် ပတ်သက်၍ သတင်းထောက်ဘက်မှာသာ တာဝန်ရှိသည်။

အစိုးရဌာဆိုင်ရာသတင်း အရင်းအမြစ်များ + ကြားခံနယ် သတင်းအရင်းအမြစ်များ + သီးသန့်ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆိုင်ရာအရင်းအမြစ်များ = သတင်းကွန်ယက်ကောင်းပေးပို့သူ

၄။ အခါအားလျော်စွာ ရရှိတတ်သော သတင်းအရင်းအမြစ်များ

အခြေအနေနဲ့ ကြုံကြိုက်၍ တစ်ဖက်မှ တောင်းဆိုပေးပို့လာသော ကိုယ်တွေ့ပြန်ပြောင်း ပြောဆိုချက်

များမှ ရရှိသော သတင်းအရင်းအမြစ်များ ဖြစ်ကြပါသည်။ သတိပြုရမည့်အချက်မှာ ၎င်းတို့၏ မူရင်းဇစ်မြစ်ကိုခွဲခြားဖော်ထုတ်ပါ။ ကိုယ်တွေ့ပြန်ပြောင်း ပြောဆိုသူ၏ ရည်ရွယ်ချက်များကို လေ့လာဆန်းစစ်ပြီးဖော်ထုတ်ချက်များကို အသေးစိတ်လေ့လာပါ။ ထိုသူကို သူပြောဆိုချင်တဲ့ အတိုင်းအတာထက် ကျော်လွန်ပြီးရှင်းလင်းပြောပြခိုင်းပါ။ ဆန်းစစ်ပါ။ အကယ်၍ ၎င်းထုတ်ဖော် ပြောကြားချက်များကို ပြည်သူလူထုအတွင်းထုတ်ပြန်ဖို့ မသေချာ မရေရာမှုများ ရှိခဲ့သော် ဆက်စပ်မှုမရှိသောအခြား သတင်းအရင်းအမြစ်ကို မေးမြန်း၍ ဝေဖန်အကြံပြုချက် တောင်းခံနိုင်ပါတယ်။ လူအများနှစ်သက်စေနိုင်သော အကြောင်းအရာများကို အလွယ်တကူပြောကြားတတ်သော သတင်းအရင်းအမြစ်များ ၊ လူများ ကိုတော့ သတိချပ်ရန် လိုအပ်ပါလိမ့်မယ်။

အင်အားချိန်ခွင်လျှာညှိခြင်း

သတင်းထောက်တွေနဲ့ သတင်းအရင်းအမြစ်တွေကြားမှာ အမြဲတမ်းလိုလို အင်အားချိန်ခွင်လျှာ

ရှိနေတတ်ပါသည်။ “ လွှမ်းမိုးခြယ်လှယ်သူ” ဟုခေါ်ဆိုရမည့် သတင်းအချက်အလက် ပေးပို့သူ နှင့်

“ လွှမ်းမိုးခံရသူ” ဟု ခေါ်ဆိုရမည့် သတင်းအချက်အလက် အကြောင်းအရာများကို အလိုရှိသူဟူ၍ နှစ်ဖက်

ဒွန်တွဲ တည်ရှိနေသည်။ တဖက်ကသတင်းပေးပို့သူ၊ အခြားတစ်ဖက်ကသတင်းတောင်းခံသူ၊ဤရပ်တည်မှု

နှစ်ဖက်တို့၏ အင်အားချိန်ခွင် လျှာညှိယူရာမှာ ပါးနပ်မှု၊ နည်းပရိယာယ် ကြွယ်ဝမှုတို့လည်း လိုပါတယ်။

သတင်းအရင်းအမြစ်တစ်ခုမှာ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာနှင့်လုပ်ငန်းပိုင်းဆိုင်ရာ အကျိုးအမြတ် တစ်စုံတစ်ရာ

ရယူလိုမှု အမြဲတစေ ရှိနေတတ်ပါတယ်။ထိုအခါသတင်းယူသူ သတင်းထောက်ဘက်တွင်လည်း တဖက်မှ

သတင်းပေးသူ၏ လိုရာကြိုးဆွဲမှုခံရနိုင်သောအနေအထားသို့ ရောက်ရှိသွားနိုင်ပါတယ်။ သတိရှိဖို့ပဲ

လိုပါတယ်။ ကြိုးဆွဲခံရသောသူအဖြစ် လုံးဝအရောက်မခံပါနှင့်။ ဘက်မျှနိုင်တဲ့အချက်ရှိပြီး သူ့ဆီမြှားဦးပြန်လှည့်သွားနိုင်တဲ့နည်းလမ်းတွေရှိပြီးတချို့ကတန်ဖိုးရှိပြီး တချို့ကတော့ သိပ်မဟုတ်ပါဘူး။ သတင်းအရင်းအမြစ်တစ်ခုကို စိတ်ဆိုးစေတာက စာဖတ်သူတစ်ဦးကိုအသုံးချတာလောက်တော့ မဆိုးသေးပါဘူး။