Menu

10. Tổ chức công việc

Nhà báo làm việc theo nhịp của tin tức. Tin tức diễn biến không ngừng. Nhà báo không biết đến nghỉ ngơi. Để làm được nghề này, phải có một sức khỏe tốt, có lối sống lành mạnh cân bằng, phải học cách làm việc khẩn trương, không mất bình tĩnh. Dù tác nghiệp một mình hay là thành viên của một Tòa soạn đông người, nhà báo tổ chức công việc của mình một cách tương hợp với những câu thúc về thời gian.

Có kỷ luật cá nhân, đó là tôn trọng công việc của những người khác

1/ Tuân thủ độ dài. Một bài báo dài hơn dự tính làm mất thời gian của một loạt những người ở công đoạn sau: người phải thu ngắn bài báo; người phải lên trang báo; người phải in báo; người phải phát hành báo.

  • Coi bản viết đầu tiên của mình là bản nháp, rồi tự đọc lại và bắt buộc mình phải xóa phần thừa để tôn trọng khổ bài theo như yêu cầu, sát sao đến từng dòng và từng chữ.
  • Gạch bỏ phần thừa trong một bài viết là xóa tất cả những gì không cần thiết để hiểu được bài viết: tính từ, trạng từ, mạo từ xác định và không xác định lặp lại quá nhiều lần, liên từ kết hợp, v.v.
  • Để tiết kiệm 20 từ và 90 ký tự, ta sẽ không viết: “Kẻ độc ác Jules César đã đổ bộ trong đêm với những vũ khí sáng loáng của mình, những rương hòm nặng nề của mình và bộ đồ ăn cá nhân…”. Ta sẽ viết: “Jules César đã đổ bộ cùng vũ khí và hành lý…”.

2/ Tuân thủ thời hạn. Một bài báo nộp muộn sẽ kéo theo áp lực cho tất cả các khâu còn lại: đọc lại cẩu thả, chữa lỗi vội vàng, nguy cơ để sót lỗi trong nội dung, khâu sản xuất khó khăn, bị phạt lưu chiểu muộn.

  • Hãy tự nhủ rằng việc tuân thủ thời hạn áp đặt cho việc nộp bài báo của mình là còn quan trọng hơn cả nội dung bài bào. Mình bị ép thời hạn, nên mình bằng lòng với điểm chủ yếu trong khi soạn bài viết của mình, còn nếu cần thì sẽ bổ sung thêm sau, trong một số báo khác. Một bài viết ngắn và không hoàn chỉnh nộp đúng giờ còn hơn là một bài viết dài và hoàn chỉnh nhưng nộp quá muộn…

3/ Tôn trọng những người cùng nhóm. Làm việc theo nhóm không phải dễ khi tòa soạn là tập hợp của những cá thể ngả theo chủ nghĩa cá nhân do thói quen viết một mình. Làm việc nhóm đòi hỏi những phẩm chất đặc biệt: biết lắng nghe những người cùng nhóm, biết chia sẻ thông tin, có thể hiểu những suy nghĩ của người khác, biết chấp nhận những phân xử. Công việc sản xuất tin tức hàng ngày không thích hợp với những tâm trạng thất thường. Nó đòi hỏi một sự phân bổ công việc hàng ngày thật quy củ.

  • Luôn nhớ rằng những nhạc sĩ độc tấu xuất sắc nhất không nghiễm nhiên trở thành những nhạc trưởng tài ba nhất. Dù là giám đốc, tổng biên tập, trưởng hay phó ban, thì nhà báo ở vị trí chỉ đạo trực tiếp phải có khả năng điều hành một nhóm làm việc, biết vận động, khuyến khích nhóm, đôi khi phải biết nhường một phần trách nhiệm của mình. Điều này cũng phải được học.

Phương pháp được chấp thuận: đặt ra về nguyên tắc là, trong một nhóm nhà báo, không ai là chủ sở hữu cái chức vụ chỉ đạo trực tiếp của nhóm.

Có một kỷ luật tập thể, đó là đưa ra được một tờ báo hay nhất

Kỷ luật tự giác là điều kiện tiên quyết của một quá trình sản xuất tập thể có chất lượng. Nhưng tất cả những hình thức tổ chức công việc báo chí không mang lại những kết quả giống nhau. Những hình thức tốt nhất là những hình thức đem đến cho nhà báo khả năng làm chủ hoàn toàn chất lượng sản phẩm hàng ngày của mình.

  • Tổ chức kiểu thủ công

Có hai cấp: một cấp chỉ huy, một cấp thi hành. Tất cả quyền hạn do một nhà báo duy nhất nắm giữ, thường là chủ tờ báo. Người này kiêm luôn chức năng của giám đốc và tổng biên tập, tuyển dụng một số nhà báo đa năng, phân công việc theo ý của mình.

Thuận lợi: nhóm làm việc đồng nhất, gắn bó, đoàn kết, thân thiện.

Bất lợi: lối làm việc độc quyền, dễ bị nhàm chán, khó có thay đổi ở bên trong, không đa dạng về nội dung

  • Tổ chức theo hình tháp

Có bốn cấp: một cấp chủ doanh nghiệp, một cấp chỉ đạo được ủy quyền, một cấp thực thi bên trên, một cấp thực thi bên dưới. Các trách nhiệm tập trung vào cấp cao nhất. Một ông chủ nhà báo chỉ định một tổng biên tập, là người lựa chọn nhiều phụ tá để giao nhiệm vụ thúc đẩy công việc của các phòng ban, hoặc chuyên mục, gồm các nhà báo đa năng.

Thuận lợi: nhóm làm việc quy củ, có liên kết, có kỷ luật, hiệu quả.

Bất lợi: những thảo luận trái chiều, từ ngữ xã luận đơn điệu.

  • Tổ chức theo hình thoi

Có ba cấp: một cấp giám sát, một cấp chỉ đạo, một cấp thực hiện. Các trách nhiệm phân bổ đều. Chủ doanh nghiệp và giám đốc tòa soạn ủy thác trách nhiệm cho các trưởng phòng ban là những người duy nhất chịu trách nhiệm chọn đội ngũ cộng tác của mình và nội dung các trang báo. Mỗi nhóm biên tập, gồm các nhà báo đa năng và nhà báo chuyên ngành, làm việc tự chủ.

Thuận lợi: nội dung đa dạng, có thi đua trong nội bộ, hiệu năng cao, mức độ chuyên môn cao.

Bất lợi: hoạt động khép kín, dư thừa tiêu chuẩn kỹ thuật, thiếu những nhận xét ngang cấp, chủ nghĩa tinh hoa.

Ghi nhớ hữu ích: các hệ thống chỉ có giá trị tương đương giá trị của chính những người vận hành chúng.