Menu

05. Sự kiện

Lĩnh vực thông tin không phải là một ngành khoa học chính xác. Không có những sự kiện như là một chất liệu thô được hình thành một cách khoa học. Do vậy không tồn tại tính khách quan tuyệt đối trong việc xử lí thông tin. Mọi thông tin dù được truyền tải qua hình thức báo chí nào đi nữa luôn là kết quả của sự can thiệp của con người. Nhưng sự can thiệp của nhà báo phải là một sự đảm bảo về tính trung thực.

Tôn trọng sự kiện được quan sát… một cách thận trọng!

Tôn trọng những sự kiện được quan sát không đơn thuần chỉ là tường thuật một cách chính xác những sự kiện đó. Nó còn đòi hỏi người quan sát miêu tả sự kiện trong chuỗi liên hệ giữa chúng, đặt trong bối cảnh của chúng, cố gắng giải thích nguyên nhân vì sao dẫn tới những sự kiện đó, và nếu cần phải trình bày chúng một cách chặt chẽ. Điều đó đòi hỏi việc quan sát sự kiện phải mang tính chủ động chứ không phải bị động.

Khi tường thuật sự kiện một cách thiếu suy xét, tách sự kiện khỏi bối cảnh hoặc bị chi phối bởi một trạng thái cảm xúc nào đó, một số sự kiện có thể diễn tả sai sự thực nếu chúng chỉ là những mẩu vụn rời rạc của sự thật mà thôi. Trong trường hợp không chắc chắn, nhà báo trung thực thú nhận mình chưa nắm hết thông tin: chúng tôi không biết một cách chính xác điều gì đã xảy ra.

Tôn trọng các chứng cứ… nhưng không xác nhận chúng.

Tôn trọng chứng cứ thu thập được không chỉ đơn thuần là tường thuật không bóp méo. Mà đó còn là cho độc giả hiểu được những chứng cứ đã được thu thập hoặc được yêu cầu cung cấp trong những hoàn cảnh như thế nào, những người cung cấp là ai, những lời họ nói có hợp pháp hay không. Nếu chứng cứ đi kèm giả thiết, nhà báo không được gây cho độc giả cảm giác anh ta sử dụng những giả định đó nhằm mục đích riêng của mình.

Nhà báo cũng nên sử dụng một số cách viết thận trọng để tránh gây mập mờ, cho dù cách hành văn này đôi khi có thể làm cho bài tường thuật của anh ta trở nên nặng nề: Theo nhân chứng này… Nhân chứng này khẳng định… Ông X. đã chứng kiến tất cả: “Tôi có mặt tại hiện trường, ông ta nói… Tôi đã thoáng thấy…”.

Tôn trọng các quan điểm… song không ngả theo!

Nhà báo truyền đạt tất cả mọi quan điểm, ngay cả những quan điểm anh ta không ưa, nhưng anh ta không bảo chứng cho chúng. Những “tin tức” từ những nguồn chính thống (thông cáo báo chí, tuyên bố, v.v.) đều phải được xử lí thận trọng như bất cứ tin tức đến từ các nguồn khác.

Công chúng có quyền chờ đợi nhà báo giải thích cho mình “tại sao” và “như thế nào” liên quan tới việc đăng tải những tin tức đó cũng như những ý đồ của các tác giả. Phải luôn trình bày mọi thứ thật rõ ràng. Sử dụng những cách trình bày thích hợp (tiêu đề cách li, sa-pô giải thích, phần chú giải…) để không gây cho độc giả có cảm giác tờ báo chia sẻ quan điểm của những nguồn chính thống…

Nếu như người phát ngôn của Jules César ra một tuyên bố chính thức có tựa đề “César đổ bộ lên bờ biển nước Anh là vì lợi ích của người Anh”, thì nên đăng tuyên bố này với một tiêu đề trung lập hơn, chẳng hạn sử dụng một câu trích để trong ngoặc kép để chỉ rõ rằng tuyên bố đó của César mà thôi chứ không phải phát ngôn của tờ báo đăng tuyên bố đó: César cam đoan việc ông ta đổ bộ lên nước Anh “là vì người Anh”.

Quy tắc cơ bản: giữ khoảng cách

“Thái độ mang tính báo chí” là biết giữ khoảng cách nhất định trước những hiện tượng bên ngoài, cảm xúc của người khác, cũng như cảm xúc của chính mình. Đó là đặt mình vào vị trí độc giả để tự đặt ra câu hỏi sau: liệu điều tôi viết, điều tôi muốn nói có được các độc giả đọc bài viết của tôi hiểu rõ hay không?

Dù có một chút nghi ngờ nhỏ cũng phải sửa lại bài viết của mình.