Menu

08. Sự thật… nhìn từ nhiều góc độ

Thông tin, đó là cho biết tình hình. Thông tin đưa ra phải chính xác. Nếu không chính xác thì thông tin không phải là một thông tin; nó là một lời nói dối. Thông tin, đó là diễn tả tin tức đưa ra. Nếu việc diễn tả này bóp méo nội dung của thông tin là có trò gian xảo. Nghĩa vụ đầu tiên của nhà báo chuyên nghiệp là phục vụ cho quyền được thông tin trung thực của mọi người.

Sự thật phải được tôn trọng

Tôn trọng sự thật, đó là chú ý tới tính xác thực của các sự kiện. Các sự kiện được quan sát, ngay cả khi chính chúng ta quan sát thấy, đều có thể đánh lừa. Cần phải bỏ thời gian tìm hiểu những gì mình quan sát thấy để không bị lầm lẫn ý nghĩa chính xác trong những quan sát của mình.

Ví dụ: trong phố, tôi thấy một người đàn ông đánh một người khác. Cảnh tượng xuất hiện rõ ràng: tôi thấy một kẻ tấn công và một người bị tấn công. Nhưng đằng sau những hình ảnh bên ngoài này liệu còn điều gì khác?

Quá trình xác định

Cần theo một trình tự có phương pháp để xác định tính xác thực của các sự kiện quan sát thấy để truyền tải chúng một cách trung thực nhất có thể.

Khi quan sát thấy trực tiếp:

  • Hãy nhớ rằng điều ta thấy chỉ là một mẩu sự thật;
  • Hãy tự hỏi về ý nghĩa thực sự của những điều mình quan sát thấy;
  • Đối chiếu những quan sát của mình với những quan sát của các nhân chứng khác (“Các anh chị có nhìn thấy điều tôi đã thấy không? Tôi không chắc đã thấy rõ: các anh chị trông thấy gì?”;
  • Đặt các sự kiện trong chuỗi diễn ra liên tục của chúng;
  • Đặt các sự kiện trong bối cảnh của chúng;
  • Diễn tả các sự kiện nhưng không chọn lọc, không cắt xén, không diễn giải chúng;
  • Nhờ người khác đọc lại bài viết của mình để kiểm tra xem nội dung bài viết có gây hiểu sai gì không;

Khi quan sát thấy gián tiếp:

  • Kiểm tra độ tin cậy của các chứng cứ;
  • Khớp những khẳng định của các nhân chứng với nhau;
  • Yêu cầu các nguồn tin chính thức;
  • Dùng những cách nói thận trọng: “Theo cảnh sát…”, “Theo một nhân chứng…”

Sự thực phải được tìm kiếm

Khi những quyền lợi cá nhân hay tập thể cản trở quá trình xác định sự thực thì nghĩa vụ công dân của nhà báo là tìm kiếm sự thực này. Nhưng việc truy tìm sự thực không biện hộ cho việc có thể dùng đến bất cứ phương tiện nào. Việc tôn trọng đời tư và tôn trọng nhân phẩm con người thuộc những quy phạm của báo chí chuyên nghiệp. Ngoài ra, trong những sự vụ liên quan tới lợi ích tập thể thì việc truy tìm sự thực là hợp pháp, nhưng nhà báo không phải là một cảnh sát hay một thẩm phán, phương tiện điều tra của anh ta bị giới hạn. Anh ta phải biết điều đó và chấp nhận nó.

Đối lập sự minh bạch với những ngụy trang mỗi khi những cản trở cho việc tìm kiếm sự thực rõ ràng là cố ý.

  • Đề nghị giải thích bằng thư.
  • Cho độc giả thấy những khó khăn của mình.
  • Nắm giữ sổ ghi chép những tìm kiếm của mình.
  • Lưu lại những chứng cứ có độ tin cậy.
  • Sửa những chỗ nhầm lẫn của mình.
  • Thừa nhận những lỗi sai của mình.

Đừng bị ám ảnh!

Đối với nhà báo phải đương đầu với những trở ngại chồng chất, có lúc việc tìm kiếm sự thực trở thành nỗi ám ảnh. Mong muốn giữ sự thực khi đó chứa đựng nguy cơ chính mình lại bóp méo sự thực, nếu một khi được khám phá ra, nó không còn phù hợp với mong đợi của độc giả. Nguy cơ này xảy ra nhất là khi nhà báo quên mất nghĩa vụ công minh của mình để ưu tiên một giả thuyết: nếu anh ta không đưa vào các bài báo của mình những sự kiện anh ta phát hiện ra, khi việc phát hiện ra chúng không xác nhận cho luận đề của anh ta, thì khi ấy nhà báo phạm lỗi gian dối. Sự thực tuyệt đối không tồn tại.