Menu

16. Dẫn dắt câu chuyện về một sự kiện

Khi mỗi cá nhân đều có thể là nguồn phát thông tin, dần dần, vai trò chính của nhà báo thay đổi, trở thành người chọn lọc, kiểm tra và sắp xếp lượng thông tin khổng lồ và liên tục trên web và các mạng xã hội. Tóm lại, là nhạc trưởng của dàn nhạc thời sự.

Các công cụ tường thuật trực tiếp

Nếu các mạng xã hội là nguồn thông tin không bao giờ cạn kiệt, đặc biệt khi có các thông tin thời sự, thì ngày càng khó để trích được từ nguồn này một thông tin xác đáng và đáng tin cậy. Có rất nhiều công cụ để giúp bạn:

  • Coveritlive (xem http://www.coveritlive.com/) là một giao diện đối thoại cho phép tập hợp trực tiếp các nội dung do tòa soạn tạo ra và ý kiến đóng góp của độc giả. Lợi ích ở đây là: giao diện khá linh hoạt, thông tin có thể được tự làm mới bởi cộng đồng mạng. Hạn chế: không lọc được thông tin.
  • Storify (xem http://storify.com/) là một giao diện tường thuật cho phép tập hợp rất nhiều loại nội dung lấy từ các trang mạng xã hội, dưới sự điều khiển của một tác giả duy nhất. Ưu điểm: giao diện này sắp xếp các nội dung do nhà báo lựa chọn. Hạn chế: Độc giả không thể tiếp cận giao diện này.

Trong cả hai trường hợp, kĩ thuật viết bài đều là nguyên tắc cơ bản của việc “xây dựng nội dung số” (content curation). Nói một cách khác, các dữ liệu trên các mạng xã hội sẽ được đưa vào bộ lọc để chuyển thành thông tin. Đôi khi việc này là một thách thức, vì cũng cần phải kiểm chứng những thông tin đáng ngờ. Trong trường hợp này, sự giúp đỡ của cộng đồng mạng rất quý báu. Ví dụ nếu phải kiểm tra thông tin về những hành vi vượt quá giới hạn cho phép mà cảnh sát phạm phải trong một vụ biểu tình, song song với việc kiểm tra thông tin qua các nguồn chính thống, người ta có thể dùng phương pháp mời bình luận trên các mạng xã hội.

Cũng bằng cách này, nếu phải xử lí một cuộc tranh luận chính trị trên truyền hình, quy trình fact-checking (kiểm tra sự việc) sẽ mang lại hiệu quả cao. Với mỗi khẳng định của một chính trị gia (“Chúng tôi sẽ giảm 10% tỉ lệ thất nghiệp trong vòng 5 năm”), tòa soạn, các chuyên gia cũng như cộng đồng mạng có thể kiểm tra kết quả thực tế của nó. Và có thể trực tiếp sửa nếu cần.

Tổ chức các khâu: sản xuất, xuất bản và duy trì hoạt động (animation)

Trong kiểu cơ chế cập nhật “trực tuyến” này, tòa soạn phải được tổ chức chặt chẽ. Để có thể phản ứng nhanh và hiệu quả, cần phải phân biệt:

  • Sản xuất tin tức: là những người ghi chép ý tưởng, tìm nguồn, kiểm tra chéo số liệu và cuối cùng xác nhận thông tin.
  •    Đăng tin: là những người phát triển và đưa thông tin này lên mạng và đảm bảo việc lọc sửa chữa/kiểm tra với biên tập viên.
  • Duy trì hoạt động với cộng đồng mạng: là những người trả lời thư của độc giả, lọc thông tin và xem xét rà soát các mạng xã hội để rút ra các thông tin thú vị.

Một hoặc nhiều nhà báo, mỗi người đảm nhận một chức năng, dưới sự chỉ huy của tổng biên tập, người điều phối chung và đưa ra phương án trình bày để thông tin trở nên dễ đọc, bằng cách “cắt” trang chủ thành nhiều phần/không gian giúp người đọc có thể hiểu ngay lập tức.